KOLEJNOŚĆ I RANGA

Kolejność i ranga zgłaszanych przez młodzież postulatów zmienia się w zależności od takich głównie czynników, jak wykształcenie i przy­należność organizacyjna. Ze względu na wy­kształcenie, wśród ogółu badanych wyłaniają się dwie grupy: do pierwszej wchodzą pracow­nicy mający tylko podstawowe wykształcenie, oraz absolwenci szkół pełnych średnich, półwyższych i wyższych. Spośród nich ok. 42—46% oczekuje na poprawę warunków bytowych. Do drugiej grupy, znacznie słabiej akcentującej po­trzeby materialne (27,6% wypowiedzi), należy młodzież z zasadniczym zawodowym lub nie­pełnym średnim wykształceniem.Relatywnie najsilniejsze wśród najniżej i naj­wyżej wykształconych pracowników oczekiwa­nia na poprawę warunków bytu tłumaczyć można zapewne odrębnością faktycznego pozio­mu zarobków oraz potrzeb i aspiracji obydwu kategorii społecznych.

CZŁONKOWIE PARTII

Członko­wie partii wyróżniają się relatywnie najwyższą gotowością do ofiarności i wyrzeczeń dla dobra ojczyzny. Solidarność zawodową i dyscyplinę akcentują zwłaszcza pracownicy nie mający szkolnego przygotowania zawodowego, natomiast absol­wenci szkół zawodowych i średnich wykazują najsilniejsze dążenie do uczestniczenia w kształ­towaniu programów rozwoju. Absolwenci szkół wyższych stosunkowo najczęściej zwracają uwagę na krytycyzm i pomysłowość jako po­stawy najbardziej oczekiwane przez nowe kie­rownictwo.Jakie nadzieje i oczekiwania kierują młodzi 1971 roku pod adresem władz politycznych kra­ju? Oto kolejność postulatów, zgłaszanych przez młodzież pracującą w mieście: szybką poprawę warunków bytu uznaje za najważniejsze 30,9%; uzdrowienie i unowocześnienie gospodarki — 19,0%; pełną realizację zasady „każdemu we­dług pracy” (kwalifikacji, wydajności, pomysło­wości) — 13,1%; podniesienie siły i znaczenia politycznego Polski w świecie — 10%; położenie szczególnego nacisku na rozwój nauki, oświaty i kultury — 2,6%.

MIEJSKA MŁODZIEŻ

Podobne opinie wyraża miejska młodzież pra­cująca. Pragnęłaby ona przyłożyć się do reali­zacji linii politycznej nowego kierownictwa, przede wszystkim poprzez współudział w two­rzeniu programu dalszego rozwoju kraju; 34—40% badanych wyraża opinię, iż tego prze­de wszystkim oczekuje się od nich w obecnej sytuacji. W dalszej kolejności znajdujemy: pod­noszenie kwalifikacji (28%), wzorowe wykony­wanie obowiązków (20,7%) oraz dyscyplinę w realizacji wytyczonych zadań (6,3%). Przekona­ni, że kierownictwo liczy przede wszystkim na akceptację i uznanie dla osiągnięć, stanowią tym razem zaledwie 1,1% ogółu.Hierarchia ważności postaw, na jakie — zda­niem młodzieży pracującej — liczy kierowni­ctwo kraju, zmienia się w zależności od wieku ankietowanych. Wzorowe wykonywanie obo­wiązków i dyscyplinę pracy stawiają na pierw­szym miejscu starsi pracownicy (w wieku po­wyżej 27 lat — 50% wypowiedzi) oraz najmłod­si (18—19 lat — 40,9% wypowiedzi); średnia grupa wieku, a zwłaszcza ci, co mają po 26—27 lat, opowiadają się, po pierwsze, za współudzia­łem młodzieży w tworzeniu programu rozwoju kraju (45,6%), a po drugie — za ofiarnością i wyrzeczeniami dla ojczyzny (15,5%).

ISTOTNA CECHA

Istotną cechą owej reorientacji jest przeświadczenie, iż społeczna i polityczna rola młodzieży nie może być sprowadzana do biernej akceptacji j dorobku starszej generacji.Orientując się na teraźniejszość i przyszłość,! młodzi uczestnicy ankiety prasowej sądzą, iż j nowe kierownictwo polityczne oczekuje od nich  przede wszystkim solidnej nauki (54,1% wypo­wiedzi); niemal dokładnie taka sama zbiorowość jest przekonana, że tym, co młodzi powinni dać krajowi, jest współudział w przyśpieszonym rozwoju Polski. Dalej idą: wzorowe wykonywa­nie obowiązków i dyscyplina społeczna (43,8%), przejawianie krytycyzmu i pomysłowości (10,8%) oraz walka z zakłamaniem i cynizmem (14,9%). To ostatnie zadanie eksponują zwłaszcza stu­denci. A zatem, młodzi interpretują nowe ten­dencje ideologiczne jako kształtowanie modelu człowieka wykształconego, równego partnera dorosłych, jednostki zdyscyplinowanej i walczą­cej.

W LICZNYCH WYSTĄPIENIACH

W licznych wystąpieniach przywódcy poli­tyczni kraju formułują oczekiwania, jakie żywią wobec młodzieży, przedkładając koncepcje jej miejsca i roli w życiu społecznym dnia dzisiej­szego i przyszłości. Interesujące wydawało się więc pytanie: jak młodzi odbierają kierowane do nich apele? Czego, zdaniem samej młodzieży, oczekuje od niej kierownictwo polityczne? Ma­jąc możliwość wyboru spośród jedenastu odpo­wiedzi na to pytanie, uczestnicy ankiety praso­wej „Młodzi 1971” dają przede wszystkim spon­taniczny wyraz swemu przekonaniu, że ojczyzna! najbardziej oczekuje dziś od młodzieży nie de­klaratywnego, lecz rzeczywistego poparcia dla socjalizmu.Wydaje się, że opinie te traktować należy jako wskaźnik dokonującej się po 1970 roku reorien­tacji zasadniczych postaw młodej generacji.

SPOŚRÓD BADANYCH

Ci spośród badanych, którzy w pogrudnio- wym okresie dostrzegają proces przemian poli­tycznych, zapytywani byli następnie: „Czy pro­ces ten przebiega sprawnie, czy też napotyka opory?” Uzyskane wyniki świadczą o silnym zróżnicowanym głosów w tej kwestii. Spośród, czynników różnicujących ocenę największą rolę odgryw.a wiek (przy czym występują tu znacz­ne wahania w zależności od kategorii wieku) oraz wykształcenie (wyższe wykształcenie idzie- w parze z bardziej wnikliwą oceną procesu przemian politycznych). Jeśli brać pod uwagę poziom zarobków, to najniższy wskaźnik do­strzegających trudności realizacji pogrudnio- wych zmian politycznych występuje w kategorii zarabiających do 1500 złotych, najwyższy — w grupie młodych pracowników o miesięcznych dochodach w granicach 2100—2500 złotych.