MATERIAŁY PAMIĘTNIKARSKIE

Materiały pamiętnikarskie wykazują, że jeśli dzieci pracowników PGR-ów wyrażają chęć po­zostania w gospodarstwie rolnym po ukończeniu szkoły podstawowej, to pragną one zajmować stanowiska^ w administracji. W PGR-ach pozo­staje na ogół młodzież, która nie zdecydowała się na dalszą naukę po szkole podstawowej (z braku warunków materialnych, słabego przygotowa­nia, braku zachęty ze strony rodziców itp.). Dla tej młodzieży drogi zdobywania kwalifikacji wiodą przez różnego rodzaju kursy kwalifika­cyjne. Jednakże wciąż przeważa wśród młodych zatrudnionych w PGR-ach opinia, że istniejące bodźce materialne nie sprzyjają zdobywaniu kwalifikacji w procesie pracy i stabilizacji zawo­dowej w gospodarstwach.

ZRÓŻNICOWANIE OCZEKIWAŃ

Np. w wieku 26—27 lat oczekiwania badanych pracowników kształtują się następująco: zakład pracy — 44%, współmał­żonek — 33%; rodzice — 21% i organizacja par­tyjna oraz związkowa 6%. Po 28 roku życia gwał­townie spada pozycja rodziców jako spodziewa­nego oparcia w planach młodych; ich miejsce wypełnia coraz bardziej współmałżonek (43% upatrujących tu jedno z dwóch źródeł pomocy); wzrasta nieco ranga nadziei wiązanych z zakła­dem pracy (około 50%), a także najwyższy po­ziom (ok. 70% wypowiedzi) osiąga przekonanie o   tym, że w zabezpieczeniu swych planów ży­ciowych nie warto zbytnio liczyć na pomoc in­nych, a trzeba polegać głównie na własnych si­łach. Zwróćmy jeszcze uwagę na zróżnicowanie oczekiwań młodzieży pracującej w zależności od wysokości zarobków. Najniżej zarabiający (1000—1500 złotych miesięcznie) prezentują na­stępującą hierarchię oczekiwanej pomocy dla swych planów życiowych; rodzice (51% wypo­wiedzi), zakład pracy (45%) i współmałżonek (27%). N

SIŁA ASPIRACJI

Sądząc po sile ujawnionych aspiracji w tej dziedzinie, także i w najbliższych latach wśród kandydatów na wyższe studia stacjonarne stosunkowo naj­mniej będzie synów i córek rolników oraz ro­botników niewykwalifikowanych. Można przy­puszczać, że przyczyny niższego poziomu aspira­cji oświatowych w tych kategoriach młodzieży tkwią głównie w warunkach materialnych i kul­turalnych środowiska wychowawczego. Zgro­madzone materiały świadczą jednoznacznie, iż urodzeni w Polsce Ludowej synowie chłopaw i niewykwalifikowanych robotników znacznie częściej niż pozostali borykać się muszą samot­nie z koniecznością zdobycia mieszkania bądź też zapewnienia sobie pełnego utrzymania; za­absorbowanie tymi zadaniami okazuje się celem konkurencyjnym w stosunku do dyplomu szko­ły wyższego stopnia.

ILUSTRACJA TEZY

Jako ilustrację tej tezy potrak­tować można m.in. wyniki świadczące o znacze­niu, przypisywanym przez młodzież religii na tle takich konkurencyjnych wartości społecznych, jak: rodzina, ojczyzna, wiedza itp. Wskazują one, że na szczycie hierarchii wartości, dla któ­rych „warto żyć”, bezkonkurencyjna okazuje się istota ukochana, a następnie rodzina i ojczyzna, zaś religii przypada czwarta pozycja. Religia ja­ko wartość, dla której badani byliby skłonni ry­zykować życie, zajmuje siódme miejsce wśród innych wartości społecznych. Natomiast w hie­rarchii wartości, dla których „warto się trudzić”, religia spada na ostatnie, jedenaste miejsce — przed nią plasuje się nie tylko rodzina, ale ko­lejno: wiedza, ojczyzna, sprawiedliwość, szczę­ście ludzkości, istota ukochana, organizacja, ho­nor, idea polityczna i sława.

Prezentujemy nasz pomysł przed inwestorami

O tym, czy osiągniemy w biznesie sukces, decydują pieniądze. Nawet najlepszy pomysł upadnie, jeśli nie zdobędziemy funduszy na jego realizację. Dofinansowanie można uzyskać na kilka sposobów. Studenci bardzo chętnie ubiegają się o wszelkiego rodzaju stypendia oraz granty wspierające komercjalizację badań naukowych. Dobrą metodą jest również poszukiwanie indywidualnych inwestorów. Aniołowie biznesu to osoby lub instytucje, które z własnej woli wspomagają młodych przedsiębiorców. W zamian oczekują intensywnego rozwoju firmy, a w dalszej perspektywie udziału w zyskach. Aby przekonać inwestorów do naszego pomysłu, musimy go dobrze zaprezentować. Na rozmowę składa się część informacyjna, w której opowiadamy o naszych celach. Drugą część stanowi dyskusja o pomyśle, jego innowacyjności oraz sposobach realizacji. Pierwszy etap jest kluczowy. To, jak zaprezentujemy naszą firmę, zaważy na kierunku prowadzonych później rozmów. Pamiętajmy, żeby poruszać tylko najważniejsze kwestie. Prezentacja musi być krótka, ale bardzo konkretna. Dobrze, żeby wywarła na odbiorcach jak najlepsze wrażenie.

KOLEJNOŚĆ I RANGA

Kolejność i ranga zgłaszanych przez młodzież postulatów zmienia się w zależności od takich głównie czynników, jak wykształcenie i przy­należność organizacyjna. Ze względu na wy­kształcenie, wśród ogółu badanych wyłaniają się dwie grupy: do pierwszej wchodzą pracow­nicy mający tylko podstawowe wykształcenie, oraz absolwenci szkół pełnych średnich, półwyższych i wyższych. Spośród nich ok. 42—46% oczekuje na poprawę warunków bytowych. Do drugiej grupy, znacznie słabiej akcentującej po­trzeby materialne (27,6% wypowiedzi), należy młodzież z zasadniczym zawodowym lub nie­pełnym średnim wykształceniem.Relatywnie najsilniejsze wśród najniżej i naj­wyżej wykształconych pracowników oczekiwa­nia na poprawę warunków bytu tłumaczyć można zapewne odrębnością faktycznego pozio­mu zarobków oraz potrzeb i aspiracji obydwu kategorii społecznych.

CZŁONKOWIE PARTII

Członko­wie partii wyróżniają się relatywnie najwyższą gotowością do ofiarności i wyrzeczeń dla dobra ojczyzny. Solidarność zawodową i dyscyplinę akcentują zwłaszcza pracownicy nie mający szkolnego przygotowania zawodowego, natomiast absol­wenci szkół zawodowych i średnich wykazują najsilniejsze dążenie do uczestniczenia w kształ­towaniu programów rozwoju. Absolwenci szkół wyższych stosunkowo najczęściej zwracają uwagę na krytycyzm i pomysłowość jako po­stawy najbardziej oczekiwane przez nowe kie­rownictwo.Jakie nadzieje i oczekiwania kierują młodzi 1971 roku pod adresem władz politycznych kra­ju? Oto kolejność postulatów, zgłaszanych przez młodzież pracującą w mieście: szybką poprawę warunków bytu uznaje za najważniejsze 30,9%; uzdrowienie i unowocześnienie gospodarki — 19,0%; pełną realizację zasady „każdemu we­dług pracy” (kwalifikacji, wydajności, pomysło­wości) — 13,1%; podniesienie siły i znaczenia politycznego Polski w świecie — 10%; położenie szczególnego nacisku na rozwój nauki, oświaty i kultury — 2,6%.

MIEJSKA MŁODZIEŻ

Podobne opinie wyraża miejska młodzież pra­cująca. Pragnęłaby ona przyłożyć się do reali­zacji linii politycznej nowego kierownictwa, przede wszystkim poprzez współudział w two­rzeniu programu dalszego rozwoju kraju; 34—40% badanych wyraża opinię, iż tego prze­de wszystkim oczekuje się od nich w obecnej sytuacji. W dalszej kolejności znajdujemy: pod­noszenie kwalifikacji (28%), wzorowe wykony­wanie obowiązków (20,7%) oraz dyscyplinę w realizacji wytyczonych zadań (6,3%). Przekona­ni, że kierownictwo liczy przede wszystkim na akceptację i uznanie dla osiągnięć, stanowią tym razem zaledwie 1,1% ogółu.Hierarchia ważności postaw, na jakie — zda­niem młodzieży pracującej — liczy kierowni­ctwo kraju, zmienia się w zależności od wieku ankietowanych. Wzorowe wykonywanie obo­wiązków i dyscyplinę pracy stawiają na pierw­szym miejscu starsi pracownicy (w wieku po­wyżej 27 lat — 50% wypowiedzi) oraz najmłod­si (18—19 lat — 40,9% wypowiedzi); średnia grupa wieku, a zwłaszcza ci, co mają po 26—27 lat, opowiadają się, po pierwsze, za współudzia­łem młodzieży w tworzeniu programu rozwoju kraju (45,6%), a po drugie — za ofiarnością i wyrzeczeniami dla ojczyzny (15,5%).

ISTOTNA CECHA

Istotną cechą owej reorientacji jest przeświadczenie, iż społeczna i polityczna rola młodzieży nie może być sprowadzana do biernej akceptacji j dorobku starszej generacji.Orientując się na teraźniejszość i przyszłość,! młodzi uczestnicy ankiety prasowej sądzą, iż j nowe kierownictwo polityczne oczekuje od nich  przede wszystkim solidnej nauki (54,1% wypo­wiedzi); niemal dokładnie taka sama zbiorowość jest przekonana, że tym, co młodzi powinni dać krajowi, jest współudział w przyśpieszonym rozwoju Polski. Dalej idą: wzorowe wykonywa­nie obowiązków i dyscyplina społeczna (43,8%), przejawianie krytycyzmu i pomysłowości (10,8%) oraz walka z zakłamaniem i cynizmem (14,9%). To ostatnie zadanie eksponują zwłaszcza stu­denci. A zatem, młodzi interpretują nowe ten­dencje ideologiczne jako kształtowanie modelu człowieka wykształconego, równego partnera dorosłych, jednostki zdyscyplinowanej i walczą­cej.

W LICZNYCH WYSTĄPIENIACH

W licznych wystąpieniach przywódcy poli­tyczni kraju formułują oczekiwania, jakie żywią wobec młodzieży, przedkładając koncepcje jej miejsca i roli w życiu społecznym dnia dzisiej­szego i przyszłości. Interesujące wydawało się więc pytanie: jak młodzi odbierają kierowane do nich apele? Czego, zdaniem samej młodzieży, oczekuje od niej kierownictwo polityczne? Ma­jąc możliwość wyboru spośród jedenastu odpo­wiedzi na to pytanie, uczestnicy ankiety praso­wej „Młodzi 1971” dają przede wszystkim spon­taniczny wyraz swemu przekonaniu, że ojczyzna! najbardziej oczekuje dziś od młodzieży nie de­klaratywnego, lecz rzeczywistego poparcia dla socjalizmu.Wydaje się, że opinie te traktować należy jako wskaźnik dokonującej się po 1970 roku reorien­tacji zasadniczych postaw młodej generacji.

SPOŚRÓD BADANYCH

Ci spośród badanych, którzy w pogrudnio- wym okresie dostrzegają proces przemian poli­tycznych, zapytywani byli następnie: „Czy pro­ces ten przebiega sprawnie, czy też napotyka opory?” Uzyskane wyniki świadczą o silnym zróżnicowanym głosów w tej kwestii. Spośród, czynników różnicujących ocenę największą rolę odgryw.a wiek (przy czym występują tu znacz­ne wahania w zależności od kategorii wieku) oraz wykształcenie (wyższe wykształcenie idzie- w parze z bardziej wnikliwą oceną procesu przemian politycznych). Jeśli brać pod uwagę poziom zarobków, to najniższy wskaźnik do­strzegających trudności realizacji pogrudnio- wych zmian politycznych występuje w kategorii zarabiających do 1500 złotych, najwyższy — w grupie młodych pracowników o miesięcznych dochodach w granicach 2100—2500 złotych.